Vücuttaki anormal ve şüpheli görünen yapılardan hücre, sıvı ve doku örneği alınarak hücresel düzeyde incelenmesine biyopsi denir. Biyopsi iki türlü uygulanır:

İnce İğne Aspirasyon Biyopsisi (İİAB) : Oldukça ince iğne yardımı ile enjektöre hücre ve/veya sıvı örneği alınması

True-cut Biyopsi : İnce iplik şeklinde doku parçacıklarının alınması

İç organlarda bulunan ve dışardan fark edilemeyen yapılardan biyopsi örneklemesi görüntüleme yöntemlerinin eşliğinde yapılır. En sık kullanılan yöntemler US veya BT 'dir.

Görüntüle yöntemleri rehberliğinde en sık yapılan biyosiler şunlardır:

Tiroid Biyopsi : Toplumda sık görülen guatr hastalığında tiroid bezi içerisinde sıklıkla nodüler oluşumlar izlenmektedir. Bu nodüllere US eşliğinde ince bir iğne ile girilerek biyopsiler alınır ve örnekler patoloji laboratuvarına gönderilir. Özellikle tiroid sintigrafisinde "soğuk nodül" olarak tanımlanan nodüllere daha sık uygulanmaktadır. Ayrıca tiroid bezinde nodülü bulunan ve ailede tiroid kanseri öyküsü olan kişilerde, US takibi sırasında belirgin büyüme gösteren nodüllerde de İİAB sık uygulanmaktadır. Bazen işlem sonrasında alınan örnekler patolojik inceleme sırasında yetersiz olması halinde işlem yeniden yapılmaktadır. En büyük dezavantajı ise nodülün tamamından örnek alınamadığı için bazı kanser olgularında negatif sonuç verebilmektedir. Bu durumda ilgili uzman hekimlerin kararı ile cerrahi girişim planlanmaktadır.

Akciğer Kitle Biyopsi: BT tetkiki ile akciğerde kitle saptanan olgularda kitlenin kanser olup olmadığı ve kanser ise hangi tipte olduğunu saptamak için uygulanır. Genellikle göğüs duvarından uzak kitlelerde İİAB , göğüs duvarına komşu uygun vakalarda ise true-cut biyopsi yapılır. Girişimler çoğunlukla BT eşliğinde uygulanır. İşlem sırasında sağlam akciğer parankiminden geçildiği durumda pnömotoraks adı verilen komplikasyon ile karşılaşmak mümkündür. Ancak bu durum nadir görülen, çoğunlukla kendiliğinden iyileşen, çok seyrek durumlarda müdahale gerektiren bir durumdur.

Prostat Biyopsi : Kandaki PSA değeri yüksek olan hastalara uygulanan bir yöntemdir. İşlemden iki gün önce koruyucu antibiyotik tedavisi uygulanır. Biyopsi, rektal yoldan girilerek US probuna bağlı yardımcı bir sistem kullanılarak yapılır. Otomatik tabanca adı verilen bu sistem sayesinde doku parçaları mermi hızı ile alındığı için hastalar genellikle ağrı duymamaktadır. İşlem sonrası çoğunlukla kendiliğinden iyileşen rektal kanama oluşabilmektedir. Ayrıca prostat bezinde enfeksiyon oluşumu da görülebilecek diğer bir komplikasyondur. Enfeksiyonun kan yolu ile vücuda dağılımını önlemek için biyopsi sonrası hastalarda vücut ısısı takibi, ateş ortaya çıkması halinde ise acilen uzman hekime başvurulması gerekmektedir.

Meme Biyopsi : Kadınların büyük bir kısmında görülen ve fibrokist olarak adlandırılan yapılar bazı durumlarda US eşliğinde boşaltılır ve alınan sıvı örneği patolojik incelemeye gönderilir. Buna kist aspirasyon adı verilir. Özellikle basit yapıda olmayan ve karmaşık görünüm arzeden fibrokistlere uygulanır. Girişim sonrası US'de kistin tamamen kaybolması tanı için önemlidir. Bazen fazla büyüyerek hastada ağrı şikayetine yol açan veya estetik sorun yaratan kistlere de uygulanmaktadır.

US ve /veya mammografide saptanan bazı solid (katı) lezyonlara da US eşliğinde İ.İ.A.B. veya true-cut biyopsiler uygulanmaktadır. Şüpheli durumlarda tercih edilen yöntem cerrahi biyopsidir.

Fizik muayenede ele gelmeyen, US ile görülemeyen ve sadece mammografide izlenen kitlelerde ise farklı bir biyopsi yöntemi uygulanmaktadır. Mamografi cihazı ile uyumlu stereotaksik yöntem sayesinde kitleden biyopsi örneği alınması mümkündür. Özellikle mammografide küme tarzında ince kireç birikimi (mikrokalsifikasyon) izlenen olgularda kanser oluşumu en erken evrede bu yöntem ile saptanabilir.

Muayenede ele gelmeyen ve cerrahi açık biyopsi planlanan kitlelerde de US veya mammografik stereotaksik yöntem aracılığı ile kitle içerisine rehber tek yerleştirilir. Telin bir ucu kitle içerisinde olacak şekilde bırakılır. Bu şekilde açık biyopsi sırasında kitleye ulaşmak mümkündür.

Diğer Biyopsiler : Karaciğer, pankreas, böbrek ve karın içindeki diğer yapılara ait kitlelere girişim yeri uygun olması halinde (erişilebilirlik ve diğer organlara zarar vermeme gibi) US veya BT eşliğinde İİAB veya true-cut biyopsiler uygulanabilmektedir.